PTS MECHELEN

Provinciale Scholen voor Tuinbouw en Techniek (PTS)
Restauratie fase 1: conciërgewoningen en werkplaatsen, Mechelen
04/2013 – 08/2014

11086993_10152813467476247_930702213_o

 

pts mechelen aanduiding ligging

 

plan pts mechelen

 

PTS MECHELEN

 

PTS MECHELEN

 

PTS MECHELEN

 

PTS MECHELEN

 

PTS MECHELEN

 

PTS Mechelen

 

PTS MECHELEN

 

 

 

.
.
.
.

Bedrijf // Algemeen Aannemer Verstraete & Vanhecke (Wilrijk)
Functie // assistent-projectleider
i.s.m. projectleider Joachim Uyttersprot

Architect // Erfgoed & Visie (Malle) – Sarah Lacroix
Bouwheer // Provincie Antwerpen (dienst Infrastructuur) – Nel Lernout en Amke Maes
Ingenieur Technieken // Studiebureau Herelixka (Merksem) – Marc Anthonis
Ingenieur Stabiliteit // Advies- en Studiebureau Brosens (Hoogstraten) – Bert Brosens
Veiligheidscoördinatie // ASBT (Geel) – Willy Thielemans


GRONDPLAN

Het Provinciaal Instituut voor Tuinbouwonderwijs in Mechelen (PITO) is een ontwerp van architect Jan Lauwers. Het schoolgebouw in Nieuwe Zakelijkheid is gerealiseerd tussen 1927 en 1934 en is sinds 1997 beschermd als monument. In 2004 duidde de Provincie Antwerpen het architectenbureau Erfgoed & Visie aan om van dit gebouw een restauratiedossier op te stellen dat in het algemene masterplan van de site past.

 

De asymmetrische en kubistische volumes uit baksteen bevatten centraal een toren met trap. In het achterliggende volume bevond zich de bibliotheek en het sanitair. De twee bouwlagen van de linkervleugel bevatten klaslokalen en een brede gang aan de voorzijde. In de rechtervleugel bevonden zich de voormalige directeurs- en conciërgewoning met daartussen een toegang tot de achterliggende speelplaats. Helemaal rechts stond er oorspronkelijk een hoeve met zadeldak die doorheen de jaren grondig was gewijzigd.

Over de aanpak van dit project verscheen vlak na de oplevering van deze eerste fase een artikel in M&L.
DE GRAEF, Rudy, “Omgaan met een modernistisch gebouw: de provinciale tuinbouwschool in Mechelen”, in: Monumenten, Landschappen en Archeologie, 2014 (33) nr. 5, pp. 46-61.

 

De renovatie- en restauratiewerken aan de beschermde blokken C en D van Campus Mechelen werden opgedeeld in 2 dossiers die achtereenvolgens uitgevoerd worden zodat de school nog enkele klaslokalen kan gebruiken tijdens de werken. Na de gunningsprocedure werd Verstraete & Vanhecke aangesteld om fase 1 uit te voeren: de werken aan het interieur en het exterieur van de rechtervleugel  met conciërgewoningen en werkplaatsen (categorie D24).

 

Samen met projectleider Joachim Uyttersprot, twee ploegbazen die elkaar opvolgden en een hoop gedreven arbeiders, was Verstraete & Vanhecke verantwoordelijk voor deze werf vanaf de grote ruwbouwwerken tot aan de eindafwerking met een kleurstelling uit het interbellum. Dit was de eerste werf die ik vanaf het begin opvolgde en hierbij stond ik in voor de dagelijkse coördinatie. Na het opmaken van prijsvergelijkingen selecteerden we enkele onderaannemers om gespecialiseerde werken uit te voeren. Elke week zaten we met het bestuur samen om de voortgang van de werf te bekijken, technische fiches en stalen voor te leggen en uitvoeringsmethodes te bespreken. Zoals bij elk project ontstonden er tijdens de uitvoering enkele wijzigingen waar wij indien nodig een verrekening voor opstelden. De maandelijkse vorderingsstaat voor het bestuur werd door mij voorbereid zodat de uitgevoerde werken reeds betaald konden worden en ik keek ook na wat de onderaannemers reeds uitgevoerd hadden.

 

De linkse conciërgewoning werd volledig mee opgenomen in de schoolfunctie, hier bevinden zich het nieuwe leerlingensecretariaat en enkele gesprekslokalen. De rechtse conciërgewoning blijft haar woonfunctie behouden. De werkplaatsen werden functioneel gerestaureerd en deze bieden momenteel plaats aan het schoolmagazijn en enkele lokalen voor praktijklessen zoals bloemsierkunst.

 

Op het dak van de werkplaats was een extensief groendak voorzien als studieproject voor de leerlingen Tuinbouw. Tijdens de werken werd echter duidelijk dat de bestaande dakstructuur enorme doorbuiging vertoonde en ook vervangen moest worden door een nieuwe potten- en balkenvloer. Qua isolatie werd er hier gekozen voor polyurethaanplaten van verschillende dikte, die gedrukt werden in een lichte cellulaire mortel. Op deze manier is het dak geïsoleerd en heeft het meteen de juiste hellingsgraad. Hierop kon de wortelvaste waterdichting rechtstreeks worden aangebracht. Een gespecialiseerde firma legde het extensieve groendak aan: drainage, isolatiemat en substraat. De school zal zorgen voor de sedumbeplanting. Om de daktuin makkelijk met een groep leerlingen te kunnen betreden, is er in het midden van het dak een grindstrook aangelegd.

 

Niet alle ruimtes van het volume zijn toegankelijk voor rolstoelgebruikers, zoals de klaslokalen op het eerste verdiep van de werkplaatsen en de vergaderzaal. De circulatie van het gebouw is wel verbeterd met behulp van de nieuwe lift in de rechtervleugel die aansluiting zoekt bij de toren. Om zettingen van het bestaande gebouw te voorkomen is er gekozen voor een lift met een ondiepe liftput.

 

Een van de meest drastische veranderingen die in de loop der jaren had plaatsgevonden, was de afbraak van de originele buitentrap en de aanpassing van de verdiepingshoogte. Een van de eerste werken die we daarom hebben uitgevoerd was het uitbreken van de vloer ter plaatse van de nieuwe vergaderzaal en deze vervangen door een potten- en balkenvloer op de oorspronkelijke hoogte. Dit systeem had als voordeel dat het eerder licht is (de funderingen konden het aan) en het materiaal kon relatief makkelijk het gebouw binnengebracht worden. Bovendien is het ook een akoestisch interessante oplossing om overlast van de vergaderzaal te beperken in de onderliggende conciërgewoning.

 

Nadat de raamopeningen van de achtergevel terug in de oorspronkelijke staat waren hersteld, plaatsten we volgens de vormgeving uit de interbellumperiode  op het einde van de werken ook nog opnieuw een buitentrap uit baksteen met blauwe hardsteen voor de treden. De betonnen luifel werd ter plaatste opgemeten en prefab op de werf geleverd in twee delen die in elkaar pasten. Hierbij werd er voldoende aandacht besteed aan de verankering in de gevel. Bij de luifel werden er op voorhand opgiethulsen voorzien in de betonnen luifel die na plaatsing opgegoten werden met krimpvrije gietmortel. In de muur zelf werden er zowel ter plaatse van de luifel als van de balk wapeningskorven voorzien die ook opgegoten werden met krimpvrije gietmortel.

 

Een aantal oorspronkelijke blokramen is in de loop van de tijd vervangen door witte pvc-ramen. Deze zijn in de huidige restauratiefase vervangen door nieuwe houten ramen in de stijl van de Nieuwe Zakelijkheid. De oorspronkelijke ramen die nog in goede staat waren, werden gerestaureerd. Hieraan werden wel overal opnieuw glasroedes toegevoegd die verdwenen waren en er werd ook dubbel glas geplaatst.

 

Ook de afwerking werd uitgevoerd in de stijl van de jaren ’30. Op verschillende plaatsen in de oorspronkelijke conciërgewoningen werden er Winckelmanstegels geplaatst volgens historische legpatronen. De kleuren kaderen in de gebruikelijke kleurgamma’s van rond 1920. De vormgeving van de verlichtingstoestellen in de oorspronkelijke conciërgewoningen sluit aan bij de lichtarmaturen zoals ontworpen in de jaren ’30. De zwarte schakelaars, stopcontacten en datapunten zijn replica’s van het Bauhaus-design. Voor het historisch beslag werden raam- en deurkrukken gegoten in verchroomd nikkel naar model van het beslag van een woning in het centrum van Mechelen (Yzerenleen 4), ook een ontwerp van Jan Lauwers.

 

Er werden zoveel mogelijk historische materialen gerecupereerd. Naast waardevolle tegels is ook de bestaande beplanking zorgvuldig uitgebroken in het vernieuwde leerlingensecretariaat. Nadat nieuwe leidingen waren geplaatst en er tussen de onderstructuur werd geïsoleerd, zijn de nog bruikbare planken zorgvuldig teruggeplaatst. Eind augustus 2014 werd de eerste fase van het beschermde gebouw van PTS Campus Mechelen officieel opgeleverd. Net op tijd zodat de school een paar dagen later opnieuw leerlingen kon verwelkomen.