PAARDENSTALLEN HERKENRODE

Abdijsite Herkenrode Paardenstallen
Fase 2: afwerking – nieuwbouwuitbreiding
Hasselt
08/2013 – 02/2015

Herkenrode Paardenstallen

 

herkenrode aanduiding paardenstallen

 

Herkenrode Paardenstallen

 

werfinrichting herkenrode

Herkenrode Paardenstallen

 

IMG_0008

 

Herkenrode Paardenstallen

 

Herkenrode Paardenstallen

 

IMG_7882

 

Paardenstallen

 

.
.
.
.

Bedrijf // Algemeen Aannemer Verstraete & Vanhecke
(Wilrijk)
Functie // assistent-projectleider
i.s.m. projectleider Daniël Taelman

Architect // Team van Meer (Hasselt) – Stijn Thomas en Sofie Aerts
Bouwheer // Herita vzw (Antwerpen) – Els Derycke, Freek Peeraerts en Dirk Vernijns / Stad Hasselt – Dirk Limpens
Ingenieur Restauratietechnieken // Triconsult (Lummen) – Sven Ignoul
Ingenieur Stabiliteit en Technieken // BEC (Brussel) – Christine Biermans en André Vleminckx
Veiligheidscöordinatie // Dirk Van Lee (Zonhoven)
Uitbater // Barbex (Diest) – Peter Bartholomevis en Jan Bex
Interieurarchitect // Quintis (Maasmechelen) – Tim Bamelis


GRONDPLAN

De geschiedenis van de Abdijsite van Herkenrode begint in 1182, wanneer de graaf van Loon zijn landgoed Herkenrode wegschenkt om er een vrouwenabdij te stichten. In 1217 is Herkenrode de eerste cisterciënzerinnenabdij van de Nederlanden en de site groeit uit tot een belangrijk bedevaartsoord. Tot aan de Franse Revolutie zijn er afwisselend periodes van vernietigende destructie en wederopbouw. In de 2e helft van de 17e eeuw wordt de paardenstal gebouwd, een bakstenen gebouw met zadeldak waar de paarden voor de koetsen worden verzorgd. De abdij wordt in 1796 verkocht en de zusters moeten het domein verlaten. In de daaropvolgende periode verdwijnen een aantal gebouwen en takelt het gebied af. In de jaren ’70 wordt de site opgenomen op de Inventaris van Onroerend Erfgoed en vangen de eerste studieopdrachten om de site te rehabiliteren aan. In opdracht van Herita , start onder leiding van Team van Meer  in het begin van deze eeuw de restauratie en herbestemming van de hele abdijsite op. Op zondag 29 maart 2015 werd de start van het nieuwe seizoen van Herkenrode en vooral het einde van de restauratie- en herbestemmingswerken uitgebreid gevierd.

 

Verstraete & Vanhecke was bouwkundig aannemer bij de restauratie van Stallingen West en bij dit project, de Paardenstallen (categorie D24). Fase 1 van de Paardenstallen met restauratie van dakstructuur en buitengevel en consolidatie van de gewelven werd al eerder uitgevoerd door Group Monument. V&V stond in fase 2 in voor de afwerking van het bestaande gebouw en de constructie van een afgewerkt nieuwbouwgeheel in het verlengde van het bestaande gebouw.

 

Onder de hoede van projectleider Daniël Taelman en samen met een ploegbaas en enkele arbeiders stonden wij in voor de goede uitvoering van de restauratie van de paardenstallen en de nieuwbouw. Als assistent-projectleider was ik verantwoordelijk voor de dagelijkse opvolging van de werf. Het nodige materiaal moest besteld worden en alles moest op tijd aanwezig zijn. De planning moest ondanks de vele wijzigingen tijdens de werf toch zoveel mogelijk gevolgd worden en gespecialiseerde onderaannemers – die we hadden geselecteerd na een grondige prijsvergelijking – moesten hiervan op de hoogte blijven. Naast de communicatie met de onderaannemers zaten we ook wekelijks samen met het bestuur tijdens de werfvergadering om o.a. uitvoeringsmethodes voor te leggen en bij te sturen. Wijzigingen resulteerden indien nodig in een verrekening waar het werfteam haar akkoord over gaf. Op het einde van iedere maand maakten we in samenspraak met het bestuur een vorderingsstaat op van de reeds uitgevoerde werken aan de hand van enkele opmetingen en controleerden we de uitvoeringstermijn.

 

Door haar rijke geschiedenis is Herkenrode een archeologisch waardevolle site. Bij elke nieuwe vaststelling van bouwsporen tijdens de ontmanteling werd dit uiteraard gemeld aan het Studiebureau Monumentenzorg. Tijdens de graafwerken in het bestaande gebouw ontdekten we zo onder andere een volledige bakstenen muur. Op de plaats van de nieuwbouw vonden we enkele gewelven van een voormalige kelder terug die eerst volledig werden opgemeten voordat we ze afbraken. Ook de bestaande kloostermuur werd zorgvuldig opgemeten en gedemonteerd.

 

In het lastenboek waren verschillende posten voorzien om metselwerk te vervangen en die bleken allemaal meer dan nodig te zijn. De stenen vertoonden sporen van zouten, verschillende stenen waren erg poreus of helemaal verpulverd en om nieuwe ramen en deuren te kunnen plaatsen moesten een aantal dagkanten rechtgetrokken worden. Na het voorzichtig maar grondig reinigen van de binnengevels en na het uitkappen van de voegen moest zoals te verwachten was nog meer metselwerk vervangen worden.

 

Tijdens het vervangen van het metselwerk kwamen enkele balkkoppen bloot te liggen. De meeste balkkoppen en gewelven in het bestaande gedeelte waren in een vorige fase al geconsolideerd. Bij nader onderzoek bleek dat er toch nog enkele balkkoppen in slechte staat waren en hersteld moesten worden om de verdere stabiliteit van het gebouw te garanderen. Op advies van Ingenieurs- en Studiebureau Triconsult werden er wapeningsstaven in het gezonde hout  geboord en -gelijmd en de balkkoppen werden opgegoten met een epoxymortel.

 

Oorspronkelijk was er een palenwand voorgeschreven om de bestaande kopgevel op te vangen. Een ding had het hele bouwteam over het hoofd gezien: het palenmachine (>60 ton) moest de brug over de E313 oversteken en hiervoor kregen we geen toelating van Wegen en Verkeer. Uit veiligheidsoverwegingen hebben we dan geopteerd voor een onderschoeiing over de volledige lengte van de kopgevel en de hoeken, een oplossing die uiteindelijk zelfs goedkoper bleek. Mogelijke zettingen werden beperkt door de 9 moten op te vijzelen en ankers te plaatsen in de richting van het bestaande gebouw.

 

Na herhaaldelijk overleg tussen het ingenieursbureau BEC, onderaannemer Horemans Houtskeletbouw en controleorgaan SECO bestaat de nieuwbouw uiteindelijk uit een spantenstructuur met een sectie van 120 mm x 240 mm. Deze spanten zijn voorzien van schuine verbindingsstukken die op het gelijkvloers volledig ingewerkt zijn in het verlaagd plafond. Eenmaal we waren gestart met de plaatsing van de spanten en de balken van de houtskeletbouw ging het razendsnel vooruit. De buitenbekleding van de nieuwbouw bestaat uit padoek latten met wisselende breedtes. Stilaan verandert de vuurrode kleur naar verweerd grijs.

 

De structuur van het bestaande gebouw blijft behouden, er werd enkel een nieuwe indeling ingepast. Om de glazen wanden op het eerste verdiep van het bestaande gebouw te construeren, werden de bestaande houten spanten nauwgezet opgemeten door de landmeter. De stukken werden in het atelier aan elkaar gelast, gepast en indien nodig aangepast op de werf alvorens ze gelakt werden. Op dat moment kon ook het glas opgemeten worden om te laten snijden. Na het poederlakken werden de verschillende stalen onderdelen gemonteerd op de werf en werd het glas vastgeklemd.

 

Grote gehelen van het gebouw zijn afgewerkt met een lichtgetinte eikenhouten parket. Net zoals de andere gebouwen op de site staan alle circulatieblokken (trappen en liften) een aantal graden uit hun as, het stokpaardje van senior architect Herman van Meer. In de publieke delen van het gelijkvloers werd er net zoals in de kelderverdieping gekozen voor een gepolierde betonvloer.

 

Om tegemoet te komen aan de eisen van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) werd de detaillering van de aansluitingen in de keuken (plafond – wand – vloer) nauwgezet bekeken. Alle onderdelen van de keuken moeten makkelijk te reinigen zijn. Het bestuur koos voor een kunstharsgietvloer die niet absorberend en eenvoudig afwasbaar is. Omwille van de hygiënische eisen staan de keukentoestellen op een sokkel in hetzelfde materiaal.

 

De oude paardenstallen zijn samen met een nieuwbouw geleidelijk omgetoverd tot horecapunt. De inrichting van de publiek ruimtes is een ontwerp van Tim Bamelis van het ontwerpburo QuintisBarbex – ook gekend van De Badmeester in Diest – baadt vanaf begin maart 2015 De Paardenstallen, een  zelfbedieningsrestaurant en drie feestzalen, uit.