BLOG

INDUSTRIEEL WONEN

Uit interesse volgde ik het afgelopen schooljaar enkele vakken van de master ‘Monumenten- en Landschapszorg’ aan de Universiteit Antwerpen. Een van die vakken was ‘Herbestemming en Duurzame Erfgoedzorg’. Voor dat vak kregen we de opdracht twee herbestemmingen met elkaar te vergelijken. De projecten moesten oorspronkelijk een andere functie hebben gehad en na herbestemming een gelijkaardige functie gekregen hebben.

Ik koos voor de transformatie van de windmolen Oranjemolen (Turnhout) tot woning en kantoor door Lou Jansen en de herbestemming van de steenbakkerij Peeters- Van Mechelen (Boom) tot woning en kantoor door Verdickt & Verdickt ARCHITECTEN. Bij dit laatste bureau loop ik momenteel stage en van Lou Jansen heeft Carl Verdickt nog les van gekregen tijdens de architectuuropleiding aan het Henry van de Velde Instituut in Antwerpen. Misschien heeft Lou Jansen Carl Verdickt dan ook (on)bewust beïnvloed met zijn no-nonsensaanpak?

©  Tim Van de Velde

© Tim Van de Velde

In 1967 kocht Lou Jansen de molen om er zijn architectenpraktijk onder te brengen samen met Rudi Schiltz. Die laatste architect kwam echter in 1969 om het leven en een tijd later verhuisden Lou en zijn vrouw Anita naar de molen. Sinds 18 november 1991 is de molen wettelijk beschermd als monument omwille van de industrieel-archeologische waarde. Lou is ondertussen op pensioen, maar de woning doet nog wel dienst als hun woning.

De steenbakkerij Peeters-Van Mechelen ligt in het gehucht Noeveren (Boom). De steenbakkerij sloot in 1975 omdat ze niet kon voldoen aan de moderne eisen. De steenbakkerij zelf is niet beschermd, maar maakt wel deel uit van het beschermde dorpsgezicht sinds 25 juli 1986.

 IMG_0822

symboolfunctie

Ook al zijn de twee projecten van een andere typologie, er zijn veel gelijkenissen tussen beide herbestemmingen te bespeuren. In het landschap hebben ze elk nog overduidelijk hun eigen typische vorm en zijn de herbestemmingen nog steeds een interessante herinnering aan het industriële verleden van de streek. Er is amper te ontdekken dat er achter deze façades wonen schuilgaat. Al zou dit wat mij betreft iets duidelijker getoond mogen worden.

IMG_0795

interventies

De meest opvallende gelijkenis tussen beide projecten was het creëren van extra woonoppervlakte door gebruik te maken van een uitgraving zodat aan het oorspronkelijke karakter van het gebouw niet geraakt moest worden. Bij de windmolen is alle mogelijke oppervlakte optimaal benut, bij de steenbakkerij is er bewust gekozen om slechts een deel van het gebouw te gebruiken zodat beide woonoppervlakte perfect vergelijkbaar bleken.

©  Celine De Caluwe

© Celine De Caluwe

flexibiliteit

De herbestemming van de steenbakkerij lijkt mij eerder een ontwerp in grondplan, een windmolen herbestemmen is overduidelijk een ontwerp in snede. De reconversie van de steenbakkerij lijkt mij omwille van de grotere flexibiliteit dan ook iets ‘eenvoudiger’ dan die van de windmolen. De randvoorwaarden van een windmolen zijn veel strenger dan die van een steenbakkerij, maar Lou Jansen wist er op een heel interessante manier mee om te springen. De herbestemming van de windmolen door Lou Jansen was op zich al heel vooruitstrevend in zij eigen tijd. Ik denk dat de zeer recente publicatie in ‘Belgische architecten en hun huis II’ bewijst dat deze herbestemming dat nog steeds is en logischerwijs dan ook mijn voorkeur niet.

Dit bericht is een verkorte versie van de volledige opdracht die hier integraal terug te vinden is.